Table of Content
Tin tức & Khám phá mới từ KATIEN SAFARI
Là một trong những khu vực có mức độ đa dạng sinh học cao nhất Việt Nam, Vườn quốc gia Cát Tiên đã được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới. Nơi đây là mái nhà của nhiều loài động vật quý hiếm, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học và cứu hộ động vật hoang dã tại Việt Nam.
Tuy nhiên, nạn săn bắt và buôn bán động vật hoang dã trái phép vẫn là mối đe dọa nghiêm trọng đối với nhiều loài. Không ít cá thể bị thương, bị buôn bán hoặc nuôi nhốt trái phép nên không còn khả năng tự sinh tồn khi được đưa trở lại tự nhiên.
Để giải quyết thực trạng này, Trung tâm cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật Cát Tiên được thành lập vào năm 2005 ngay trong Vườn quốc gia, trên diện tích hơn 66 ha. Trung tâm được xây dựng với hệ thống khu điều trị, khu cách ly và khu bán hoang dã, giúp động vật được chăm sóc, phục hồi sức khỏe và rèn luyện các kỹ năng sinh tồn trước khi tái thả về môi trường tự nhiên.
Đến nay, trung tâm đã cứu hộ và tái thả hàng nghìn cá thể thuộc hơn 40 loài động vật hoang dã. Riêng trong năm 2024, hơn 190 cá thể đã được tiếp nhận cứu hộ và trên 180 cá thể đủ điều kiện trở về rừng. Trung tâm cũng đang chăm sóc nhiều loài linh trưởng quý hiếm như vượn má vàng phương Nam và voọc chà vá chân đen.
Với quy trình chăm sóc chuyên biệt và môi trường phục hồi gần gũi với tự nhiên, trung tâm giúp các cá thể từng bị tổn thương có cơ hội hồi phục, lấy lại bản năng sinh tồn và trở về với môi trường sống vốn có.
Trung tâm cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật Vườn Quốc Gia Cát Tiên.
Trung tâm được chia thành nhiều khu chức năng nhằm chăm sóc, điều trị và phục hồi các cá thể động vật hoang dã sau khi được cứu hộ. Trong đó có khu cứu hộ gấu và khu cứu hộ động vật linh trưởng với các phân khu chức năng như khu nuôi nhốt, khu thăm khám chữa bệnh, khu cách ly, khu bán hoang dã tập thích nghi.
Khu cứu hộ gấu tại Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật là một trong những cơ sở quan trọng trong công tác bảo tồn động vật hoang dã ở miền Nam Việt Nam. Đây là một khu vực chuồng bán tự nhiên được thiết kế để gấu có thể phục hồi trong môi trường gần giống với sinh cảnh ngoài tự nhiên.
Nơi đây tiếp nhận, chăm sóc và phục hồi các cá thể gấu chó, gấu ngựa được cứu hộ. Sau khi hoàn tất quá trình điều trị, các cá thể sẽ được chuyển sang khu rừng bán tự nhiên để tiếp tục phục hồi. Môi trường này giúp chúng dần lấy lại các tập tính vốn có như leo trèo, kiếm ăn và thích nghi với điều kiện sống ngoài tự nhiên.
Khi sức khỏe và khả năng sinh tồn được cải thiện, những cá thể đủ điều kiện sẽ được chuyển sang khu bán hoang dã rộng hơn để tiếp tục rèn luyện trước khi tái thả. Sau nhiều năm bị nuôi nhốt, đây là cơ hội để chúng được tự do leo cây, tìm kiếm thức ăn và khôi phục bản năng hoang dã. Đối với những cá thể đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về sức khỏe và hành vi, mục tiêu cuối cùng là được trở về rừng.
Gấu sống trong khu bán hoang dã tại Trung tâm Cứu hộ Động vật hoang dã Cát Tiên. Nguồn: Tiền Phong.
Khu cứu hộ động vật linh trưởng là nơi chăm sóc và phục hồi nhiều loài linh trưởng quý hiếm, nguy cấp được cứu hộ. Phần lớn các cá thể được đưa về đây đều từng bị nuôi nhốt trái phép, mắc bẫy hoặc bị thương do các hoạt động của con người.
Ngay khi bước vào khu vực này, du khách sẽ dễ dàng nghe thấy tiếng hót vang vọng của vượn đen má vàng phương Nam - một trong những âm thanh đặc trưng của rừng Cát Tiên. Các cán bộ cứu hộ theo dõi sức khỏe, xây dựng chế độ dinh dưỡng và tạo điều kiện để các cá thể dần phục hồi trong môi trường gần gũi với tự nhiên. Nhờ quá trình chăm sóc lâu dài, nhiều cá thể đã lấy lại bản năng sinh tồn. Trong khu vực này có một chú vượn đen má vàng đã được tái thả vào môi trường tự nhiên, sau đó chọn những tán cây tung ngay khu vực nuôi dưỡng linh trưởng để xây dựng gia đình. Khi đến đây, bạn sẽ thấy gia đình vượn đen má vàng ấy chuyền cành thoăn thoắt trên những tán cây.
Những cá thể vượn má vàng tại trung tâm cứu hộ thoăn thoắt leo trèo trên những tán cây cao.
Khu vực này là nơi tiếp nhận, chăm sóc và phục hồi nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm được Vườn quốc gia Cát Tiên cứu hộ từ các vụ nuôi nhốt trái phép, buôn bán động vật hoang dã hoặc mắc bẫy trong rừng. Tại đây có nhiều loài tiêu biểu như rùa mai vàng, hồng hoàng, trăn gấm, gà lôi, dù dì Nepal, mèo rừng, cá sấu Xiêm và nhiều loài nguy cấp khác.
Một trong những trường hợp cứu hộ đáng chú ý nhất là tê tê Java. Nhiều cá thể được đưa về trung tâm trong tình trạng rất nghiêm trọng do mắc bẫy kim loại, bị gãy hoặc mất chân, có vết thương sâu và thậm chí bị dây thép siết chặt quanh cổ. Một số cá thể còn bị nhiễm trùng nặng ở nhiều bộ phận trên cơ thể. Nhờ được điều trị kịp thời và chăm sóc đặc biệt, nhiều cá thể đã phục hồi tốt. Sau thời gian phục hồi và đánh giá khả năng sinh tồn, những cá thể đủ điều kiện đã được tái thả thành công về rừng tự nhiên.
Trung tâm cũng tiếp nhận và chăm sóc nhiều loài khác như rùa nước ngọt, rùa cạn và rái cá. Có những trường hợp rái cá đi lạc vào khu dân cư để tìm thức ăn, người dân đã chủ động liên hệ với kiểm lâm để các cá thể này được cứu hộ an toàn và đưa trở lại môi trường sống phù hợp.
Thông qua công tác cứu hộ và phục hồi, khu vực này góp phần bảo vệ nhiều loài động vật đang bị đe dọa, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về việc chung tay gìn giữ đa dạng sinh học của Cát Tiên.
Những cá thể rùa đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Cứu hộ Động vật hoang dã Cát Tiên. Nguồn: Tiền Phong.
Quy trình cứu hộ của Trung tâm luôn tuân thủ theo 5 bước như: Tiếp nhận động vật, điều trị thú y, chăm sóc và nuôi dưỡng động vật, huấn luyện phục hồi tập tính hoang dã, sau đó thả về môi trường tự nhiên.
Sau khi được cứu hộ, các cá thể động vật hoang dã sẽ được đưa về Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật để điều trị, chăm sóc và phục hồi. Chúng được nuôi dưỡng trong các khu bán hoang dã nhằm lấy lại thể trạng, rèn luyện kỹ năng sinh tồn và dần thích nghi với môi trường tự nhiên. Chỉ những cá thể đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về sức khỏe và khả năng tự kiếm ăn, tránh kẻ thù mới được xem xét tái thả về rừng.
Trước khi được thả, nhiều loài động vật nguy cấp sẽ được gắn vi mạch nhận dạng (microchip) hoặc vòng cổ định vị GPS. Những thiết bị này giúp các cán bộ bảo tồn theo dõi hành trình của chúng sau khi trở về tự nhiên thông qua hệ thống định vị từ xa. Nhờ đó, đội ngũ chuyên môn có thể đánh giá khả năng thích nghi của từng cá thể, theo dõi phạm vi di chuyển, tập tính sinh hoạt, khả năng tìm kiếm thức ăn và ứng phó với các mối đe dọa trong môi trường sống tự nhiên.
Việc theo dõi sau tái thả là một bước không thể thiếu trong công tác bảo tồn. Dữ liệu thu thập được giúp đánh giá hiệu quả của quá trình phục hồi, đồng thời xác định liệu cá thể đó có thực sự hòa nhập và sinh tồn ổn định trong tự nhiên. Đây cũng là cơ sở để Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật tiếp tục hoàn thiện quy trình cứu hộ, phục hồi và tái thả động vật hoang dã trong tương lai.
Mỗi cá thể được đưa đến Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật đều mang theo một câu chuyện riêng. Có những con vật bị thương vì mắc bẫy, có cá thể kiệt sức sau thời gian dài bị nuôi nhốt hoặc trở thành nạn nhân của nạn buôn bán động vật hoang dã trái phép. Tại đây, chúng được điều trị, chăm sóc và từng bước phục hồi trong môi trường gần gũi với tự nhiên. Với những cá thể đủ điều kiện, đích đến cuối cùng là được trở về rừng, tiếp tục vai trò của mình trong hệ sinh thái.
Không chỉ dừng lại ở hoạt động cứu hộ, trung tâm còn góp phần bảo tồn nhiều loài động vật nguy cấp thông qua các chương trình nhân nuôi, nghiên cứu và theo dõi sau tái thả. Song song đó là các hoạt động giáo dục môi trường, giúp du khách và cộng đồng hiểu hơn về giá trị của đa dạng sinh học cũng như tầm quan trọng của việc bảo vệ động vật hoang dã.
Mỗi cá thể được cứu sống và mỗi lần tái thả thành công không chỉ mở ra cơ hội mới cho một loài động vật, mà còn góp phần gìn giữ sự cân bằng của hệ sinh thái rừng Cát Tiên. Đó cũng chính là giá trị lớn nhất mà Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật đang bền bỉ theo đuổi - trao cho những sinh vật hoang dã một cơ hội thứ hai để trở về với ngôi nhà vốn thuộc về chúng.
Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật, bao gồm khu cứu hộ gấu và các khu nuôi dưỡng động vật hoang dã nguy cấp khác, nằm gần trụ sở chính Vườn quốc gia Cát Tiên, sát bên Bảo tàng Thiên Nhiên Cát Tiên. Để đến được trung tâm, bạn cần mua vé vào Cổng vườn và đi phà qua bên kia sông Đồng Nai. Để di chuyển đến Vườn Quốc Gia Cát Tiên, bạn có thể di chuyển bằng ô tô hoặc xe khách.
- Di chuyển bằng ô tô cá nhân: Từ TP. Hồ Chí Minh, bạn đi theo Quốc lộ 20 hướng về Tân Phú. Đến ngã ba Tà Lài, rẽ trái và tiếp tục khoảng 13 km, sau đó rẽ phải vào đường dẫn đến xã Nam Cát Tiên. Thời gian di chuyển khoảng 3,5 giờ, tùy tình hình giao thông.
- Di chuyển bằng xe khách: Từ Bến xe Miền Đông (TP. Hồ Chí Minh), bạn có thể lựa chọn xe khách đi thẳng đến bến xe Nam Cát Tiên. Ngoài ra, bạn cũng có thể đi xe đến Tân Phú, sau đó thuê xe máy hoặc sử dụng các phương tiện địa phương để đến Vườn quốc gia Cát Tiên.
Để tham quan Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật, trước tiên du khách cần mua vé vào cổng Vườn quốc gia Cát Tiên tại quầy bán vé gần cổng chính. Tại đây, bạn cũng có thể mua vé tham quan Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật và Bảo tàng Thiên nhiên Cát Tiên. Lưu ý, vé vào cổng vườn quốc gia đã bao gồm một lượt phà khứ hồi qua sông để vào và rời khỏi vườn, nhưng không bao gồm các dịch vụ tham quan khác.
Giá vé vào cổng Vườn quốc gia Cát Tiên:
Giá vé tham quan Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật và Bảo tàng Thiên nhiên Cát Tiên:
Khi tham quan, du khách không nên cho động vật ăn, vì điều này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và làm thay đổi tập tính tự nhiên của chúng. Đồng thời, hãy hạn chế gây tiếng ồn và tránh sử dụng đèn flash khi chụp ảnh để không làm các cá thể động vật bị căng thẳng.
Vé tham quan Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật đã bao gồm vé vào Bảo tàng Thiên nhiên Cát Tiên, vì vậy bạn có thể kết hợp tham quan cả hai địa điểm trong cùng một ngày. Bảo tàng là nơi lý tưởng để tìm hiểu về hệ sinh thái, các loài động thực vật và công tác bảo tồn tại Vườn quốc gia Cát Tiên, giúp chuyến tham quan trở nên trọn vẹn hơn.
Ngoài ra, nếu có nhiều thời gian, bạn có thể trải nghiệm thêm một số hoạt động nổi bật dưới đây:
Tour xem thú đêm tại Vườn quốc gia Cát Tiên
Đây là một trong những trải nghiệm được nhiều du khách yêu thích khi đến Cát Tiên. Bạn sẽ di chuyển bằng xe chuyên dụng mui trần để khám phá rừng vào ban đêm và quan sát các loài động vật hoang dã trong môi trường sống tự nhiên. Nếu may mắn, bạn có thể bắt gặp nai, heo rừng, chồn và nhiều loài động vật hoạt động về đêm khác.
Trekking Bàu Sấu
Bàu Sấu là vùng đất ngập nước nổi tiếng của Vườn quốc gia Cát Tiên, cách trung tâm khoảng 14 km. Trong đó, 9 km đầu có thể di chuyển bằng xe hoặc xe đạp, còn 5 km cuối là đường mòn xuyên rừng dành cho hoạt động trekking. Đây là một trong những hệ sinh thái đặc sắc nhất của Cát Tiên, nơi sinh sống của cá sấu Xiêm cùng nhiều loài chim nước, khỉ, nai và các loài động vật hoang dã khác. Khung cảnh bình minh và hoàng hôn tại Bàu Sấu đặc biệt yên bình, là điểm nhấn không thể bỏ lỡ đối với những người yêu thiên nhiên.
Khung cảnh tại khu ngập nước Bàu Sấu.
Đạp xe khám phá Vườn quốc gia Cát Tiên
Sau khi qua phà vào vườn quốc gia, du khách có thể thuê xe đạp tại khu vực trung tâm để tự do khám phá những cung đường xuyên rừng. Đây là cách di chuyển thân thiện với môi trường, giúp bạn thong thả ngắm nhìn những cây cổ thụ, lắng nghe tiếng chim hót và cảm nhận bầu không khí trong lành của khu rừng nhiệt đới.
Cắm trại giữa rừng Cát Tiên
Nếu muốn hòa mình trọn vẹn vào thiên nhiên, bạn có thể trải nghiệm cắm trại ngay trong khuôn viên Vườn quốc gia Cát Tiên. Ban ngày là khoảng thời gian lý tưởng để nghỉ ngơi dưới những tán cây, tận hưởng không khí mát lành và lắng nghe âm thanh của rừng. Khi màn đêm buông xuống, tiếng côn trùng, ếch nhái và muôn loài tạo nên một bản hòa âm đặc trưng của rừng già, mang đến trải nghiệm khó quên.
Khám phá các tuyến đi bộ trong rừng
Vườn quốc gia Cát Tiên có nhiều tuyến đi bộ với độ dài khác nhau, phù hợp cho cả những chuyến tham quan ngắn và các hành trình khám phá chuyên sâu. Nếu chỉ có ít thời gian, bạn có thể lựa chọn các tuyến dài khoảng 3 km như cây Tung cổ thụ, cây Gõ Bác Đồng hoặc thác Bến Cự, mỗi tuyến mất khoảng 1 giờ để hoàn thành. Với những ai yêu thích trekking, tuyến Hồ Cây Gõ dài khoảng 16 km sẽ mang đến cơ hội khám phá sâu hơn hệ sinh thái rừng nhiệt đới và chiêm ngưỡng vẻ đẹp nguyên sơ của Cát Tiên.
Cây tung cổ thụ khổng lồ tuổi đời hơn 400 năm, 20 người mới ôm hết vòng thân. Nguồn: Vườn quốc gia Cát Tiên.
Thăm Làng người Mạ và cánh đồng lúa Tà Lài
Tuyến tham quan làng người Mạ và cánh đồng lúa Tà Lài có chiều dài khoảng 12 km, với thời gian trải nghiệm khoảng 2,5 giờ. Đây là cơ hội để du khách tìm hiểu đời sống, văn hóa và những phong tục truyền thống của cộng đồng người Mạ và người S'Tiêng, những cư dân đã gắn bó với vùng đất Cát Tiên qua nhiều thế hệ. Bên cạnh đó, bạn còn được chiêm ngưỡng cánh đồng lúa Tà Lài rộng lớn, nổi bật với những hàng cây dầu cổ thụ xen giữa các thửa ruộng, tạo nên khung cảnh đặc trưng hiếm có của vùng đệm Vườn quốc gia Cát Tiên.
Hãy đến tham quan Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật để không chỉ khám phá thế giới động vật hoang dã, mà còn giúp bạn hiểu hơn về những nỗ lực thầm lặng để bảo vệ đa dạng sinh học tại Vườn quốc gia Cát Tiên.